ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԹՈՂԱՐԿՈՒՄ
ԱՆԿԱԽ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԼՈՒՐԵՐ
Աշխարհ

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն և ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ը զգուշացնում են. Աֆղանստանում տարրական դպրոցական տարիքի երեխաների 53%-ը դուրս է ֆորմալ կրթությունից

2026 թվականի համատեղ զեկույցը ցույց է տալիս կրթության պահանջարկի և դպրոցների հասանելիության միջև խորացող բացը, հատկապես աղջիկների համար։

Աֆղան աշակերտուհիներ փայտե նստարանների մոտ՝ դասարանում, 2012 թվական։
Արխիվ (2012). Աֆղան աշակերտուհիներ Մազարի Շարիֆի մոտ գտնվող դասարանում։ Լուսանկարը 2026 թվականի զեկույցից չէ։
Լուսանկարի հեղինակ և արտոնագիր Լուսանկար: Sgt. Kimberly Lamb / U.S. Army; archival photograph taken 10 March 2012; Wikimedia Commons · Լուսանկարի աղբյուրը · Լիցենզիա: Public domain in the United States (work of a U.S. Army soldier in official duties)
Տեքստի չափը

Աֆղանստանում տարրական դպրոցական տարիքի երեխաների ավելի քան կեսը չի մասնակցում ֆորմալ հանրակրթությանը։ Այս մասին նշվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի և ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի՝ 2026 թվականի նոյեմբերի 4-ին հրապարակված համատեղ զեկույցում։ Կազմակերպությունների գնահատմամբ՝ այդ երեխաների բաժինը 53% է, թեև ընտանիքները շարունակում են կրթության հնարավորություն փնտրել իրենց երեխաների համար։

Զեկույցում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աղջիկներին։ Կազմակերպությունների տվյալներով՝ 2021 թվականից ի վեր ավելի քան 2,6 միլիոն դեռահաս աղջիկ զրկված է միջնակարգ կրթություն ստանալու հնարավորությունից։ Համայնքային դասարանները, մասնավոր պարապմունքներն ու հեռավար ուսուցումը որոշակի այլընտրանք են, սակայն չեն կարող փոխարինել ֆորմալ դպրոցական կրթության իրավունքին։ 2026 թվականի հոկտեմբերին գործում էր մոտ 5300 համայնքային դասարան՝ շուրջ 162 հազար սովորողով, որոնց 64%-ը աղջիկներ էին։

Համակարգի ծանրաբեռնվածությունը պայմանավորված չէ միայն սահմանափակումներով։ Դպրոցական տարիքի բնակչությունը 2019 թվականի մոտ 10,4 միլիոնից 2024 թվականին հասել է 11,5 միլիոնի։ 2025 թվականին պետական տարրական դպրոցներում սովորում էր մոտ 6,6 միլիոն երեխա՝ շուրջ 560 հազարով ավելի, քան 2022 թվականին։ Սակայն այդ աճը չի բավարարում մեծացող պահանջարկին։ Վերադարձող ընտանիքները ևս մեծացնում են դասասենյակների և ուսուցիչների կարիքը։

Դպրոց հաճախելը դեռ չի երաշխավորում բավարար գիտելիքներ։ Բոլոր 34 նահանգներում ավելի քան 55 հազար աշակերտի գնահատումը ցույց է տվել, որ չորրորդ դասարանցիների կեսից պակասն է հասել երրորդ դասարանի լեզվական նվազագույն չափանիշին, իսկ մաթեմատիկայի դեպքում՝ միայն յուրաքանչյուր չորրորդը։ Երեքից չորս տարեկան երեխաների հարյուրից մեկից պակասն է մասնակցում նախադպրոցական կրթությանը։

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն և ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ը կոչ են անում վերականգնել աղջիկների և կանանց կրթության իրավունքը և շարունակական ներդրումներ կատարել ուսուցիչների, դպրոցների ու ուսումնական նյութերի մեջ։ Զեկույցը մատնանշում է երկու փոխկապակցված խնդիր՝ յուրաքանչյուր երեխայի համար դպրոց ապահովել և հասնել իրական ուսումնառության։

Աղբյուր: UNESCO