Բանգլադեշն ու Հնդկաստանը հայտարարել են պարաքվատի արգելքի մասին
ԱՀԿ-ն նոյեմբերի 12-ին հայտնել է, որ երկու երկրները դեռ սեպտեմբերին հայտարարել էին խիստ թունավոր պարաքվատ թունաքիմիկատի համազգային արգելքների մասին։
Լուսանկարի հեղինակ և արտոնագիր
Լուսանկար: Harvinder Chandigarh, Woman farmer carrying spray equipment in Kainthri, India (1 June 2026), via Wikimedia Commons, CC BY 4.0. No modifications made. · Լուսանկարի աղբյուրը · Լիցենզիա: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0)Բանգլադեշն ու Հնդկաստանը հայտարարել են գյուղատնտեսության մեջ օգտագործվող ամենավտանգավոր քիմիական նյութերից մեկի սահմանափակման մասին։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ)՝ նոյեմբերի 12-ին հրապարակած հաղորդագրության համաձայն՝ երկու երկրները 2026 թվականի սեպտեմբերին հայտարարել էին պարաքվատի համազգային արգելքներ։ ԱՀԿ-ն դրանք դիտարկում է որպես հանրային առողջության պաշտպանության միջոցներ, որոնք կոչված են նվազեցնելու ծանր թունավորումների հետևանքով մահերը և պաշտպանելու գյուղատնտեսության աշխատողներին։
Պարաքվատը վաղուց միջազգային քննարկումների կենտրոնում է՝ իր բարձր թունավորության պատճառով։ ԱՀԿ-ն ընդգծում է, որ հատկապես վտանգավոր թունաքիմիկատների հասանելիությունը կապ ունի դիտավորյալ թունավորման հետևանքով մահերի հետ։ Կազմակերպությունը մատնանշում է նաև մասնագիտական անվտանգության խնդիրներն ու որոշ թունավոր նյութերի երկարատև ազդեցության հետ կապված նյարդաբանական ռիսկերը։ Նոր հայտարարություններից առաջ պարաքվատն արդեն արգելված էր ավելի քան 70 երկրում։
Անհրաժեշտ է տարանջատել որոշումների հայտարարության և ԱՀԿ-ի հրապարակման ամսաթվերը։ Երկրներն իրենց քայլերը հայտարարել էին սեպտեմբերին, իսկ նոյեմբերի 12-ին ԱՀԿ-ն ներկայացրել է դրանց նշանակությունը։ Հաղորդագրությունը յուրաքանչյուր երկրի համար կիրառման մանրամասն ժամանակացույց, հնարավոր բացառությունների ամբողջական ցանկ կամ արդեն արձանագրված արդյունքների վիճակագրություն չի տրամադրում։ Հետևաբար դեռ հնարավոր չէ պնդել, որ մահացության նվազումն արդեն չափվել է։
ԱՀԿ-ի գնահատմամբ՝ աշխարհում ինքնասպանությունների մոտ յուրաքանչյուր հինգերորդ դեպքը կապված է սուր թունավոր ազդեցություն ունեցող թունաքիմիկատների ընդունման հետ։ Առանձնապես վտանգավոր նյութերի հասանելիությունը սահմանափակելը կարող է կյանքեր փրկել ճգնաժամային կարճ ժամանակահատվածներում՝ հնարավորություն տալով ժամանակին օգնություն ցուցաբերել։ ԱՀԿ-ն վկայակոչում է Կորեայի Հանրապետության, Մալայզիայի և Շրի Լանկայի փորձը, որտեղ նման սահմանափակումները զուգորդվել են թունաքիմիկատների հետ կապված մահերի զգալի նվազմամբ՝ առանց գյուղատնտեսական արտադրողականությանը նկատելի վնասի։
Կազմակերպության կանխատեսմամբ՝ Բանգլադեշի և Հնդկաստանի քայլերը կարող են հազարավոր կյանքեր փրկել։ Սակայն սա միջազգային փորձի վրա հիմնված ակնկալիք է, այլ ոչ թե 2026 թվականի որոշումների արդեն հաստատված արդյունք։ Գործնական ազդեցությունը կախված կլինի վերահսկողությունից, ավելի անվտանգ այլընտրանքների մատչելիությունից և բժշկական օգնության հասանելիությունից։
Հարցը վերաբերում է ոչ միայն անհապաղ թունավորումներին։ Գյուղատնտեսության աշխատողները կարող են բազմիցս շփվել վնասակար նյութերի հետ, իսկ երեխաները հատկապես խոցելի են բնապահպանական որոշ ազդեցությունների նկատմամբ։ ԱՀԿ-ն և ՄԱԿ-ի Պարենի ու գյուղատնտեսության կազմակերպությունը մշակել են կարգավորող մարմիններին ուղղված ուղեցույցներ՝ ամենավտանգավոր միջոցների կիրառումը աստիճանաբար դադարեցնելու համար։
Հայտարարությունները հնչել են 2026 թվականի նոյեմբերին քիմիական նյութերի շուրջ նախատեսված միջազգային քննարկումներից առաջ։ Հաջորդ կարևոր քայլը որոշումների գործնական իրականացումն է, ֆերմերների համար իրագործելի անվտանգ լուծումների ապահովումը և հետևանքների հուսալի գնահատումը։