ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԹՈՂԱՐԿՈՒՄ
ԱՆԿԱԽ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԼՈՒՐԵՐ
Աշխարհ

Հարավային Սուդանում բացվել է քաղցկեղի առաջին բնակչահեն գրանցամատյանը

Նոյեմբերի 5-ին Ջուբայում բացված գրանցամատյանը նպատակ ունի բարելավել քաղցկեղի վերաբերյալ տվյալները և առողջապահական ծառայությունների պլանավորումը։

Հարավային Սուդանի Լայնյա քաղաքի հիվանդանոցի արտաքին տեսքը՝ 2011 թվականի մայիսին։
Արխիվային լուսանկար․ Լայնյայի հիվանդանոց, Հարավային Սուդան, 20 մայիսի 2011 թ․։ Սա Ջուբայի հիվանդանոցը կամ գրանցամատյանի բացումը չէ։
Լուսանկարի հեղինակ և արտոնագիր Լուսանկար: Lainya Hospital, South Sudan (20 May 2011), photograph by Pojulu / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0; unmodified file. Archival context photograph from Lainya, NOT Juba Teaching Hospital or the November 2026 registry inauguration. · Լուսանկարի աղբյուրը · Լիցենզիա: Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported (CC BY-SA 3.0)
Տեքստի չափը

Հարավային Սուդանում գործարկվել է քաղցկեղի առաջին բնակչահեն գրանցամատյանը, որը պետք է օգնի ավելի ճշգրիտ գնահատել հիվանդության տարածվածությունը երկրում։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ)՝ 2026 թվականի նոյեմբերի 9-ին հրապարակած հաղորդագրության համաձայն՝ գրանցամատյանը պաշտոնապես բացվել է նոյեմբերի 5-ին Ջուբայի ուսումնական հիվանդանոցում։ Նախաձեռնության նպատակը քաղցկեղի առավել տարածված տեսակները, հիվանդության ազդեցությունը կրող բնակչության խմբերը և բուժօգնության կարիքները բացահայտելն է։

Գրանցամատյանը ստեղծվել է Հարավային Սուդանի առողջապահության նախարարության և երկրի Քաղցկեղի ցանցի համագործակցությամբ՝ ԱՀԿ-ի, Քաղցկեղի հետազոտության միջազգային գործակալության (IARC) և Աֆրիկյան քաղցկեղային գրանցամատյանների ցանցի աջակցությամբ։ Սա տվյալների հավաքագրման և վերլուծության համակարգ է, ոչ թե բուժման նոր մեթոդ։ Բացումը դեռ չի նշանակում, որ երկրի բոլոր դեպքերն արդեն հաշվառված են. անհրաժեշտ կլինի շարունակական և որակյալ հաշվառում։

ԱՀԿ-ի հրապարակման մեջ նշված IARC-ի գնահատականներով՝ 2024 թվականին Հարավային Սուդանում գրանցվել է քաղցկեղի ավելի քան 8 հազար նոր դեպքի և դրանից ավելի քան 5 հազար մահվան գնահատական։ Դրանք մոդելավորման արդյունքներ են, այլ ոչ նոր գրանցամատյանի հաշվետվություն։ Այս տարբերությունը կարևոր է. գնահատականները ցույց են տալիս խնդրի հնարավոր չափերը, իսկ բնակչահեն համակարգը ժամանակի ընթացքում կարող է ապահովել ավելի հստակ տվյալներ՝ ծառայությունները պլանավորելու համար։

Առողջապահության նախարար Դակ Դուոպ Բիչոկը նշել է, որ տեղեկությունների հավաքագրման և համակարգման սահմանափակ հնարավորությունները խանգարել են պարզել հիվանդների թիվն ու առավել տարածված ախտորոշումները։ Նոր համակարգը նախատեսվում է օգտագործել կանխարգելման, վաղ հայտնաբերման, ախտորոշման, բուժման և պալիատիվ օգնության պլանավորման համար։ Առաջին ամբողջական տվյալների հրապարակման ժամկետ չի նշվել։

ԱՀԿ-ն տրամադրել է գրասենյակային կահույք, համակարգիչներ և տպիչներ և նախատեսում է աջակցել տվյալների հավաքագրման ծրագրային ապահովմամբ ու տեխնիկական խորհրդատվությամբ։ Արդյունավետ աշխատանքի համար անհրաժեշտ կլինեն պատրաստված աշխատակիցներ, միասնական հաշվառման կանոններ և հիվանդների անձնական տվյալների պաշտպանություն։ Գրանցամատյանն ինքնին չի լուծի բուժօգնության բոլոր խնդիրները, սակայն կարող է ցույց տալ, թե որտեղ են առավել հրատապ կարիքները։

Նախաձեռնության հաջողությունը հետագայում կչափվի նրանով, թե որքանով են ավելի լավ տվյալներն օգնում մարդկանց ժամանակին հետազոտվել և բուժօգնություն ստանալ։

Աղբյուր: www.afro.who.int