ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն ներկայացրել է ԱԲ-ի դարաշրջանի մեդիագրագիտության նոր ուղեցույց
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի նոր նյութը ուսուցիչներին օգնում է քննարկել ԱԲ-ով ստեղծված բովանդակությունը, գաղտնիությունը, ալգորիթմային կողմնակալությունն ու մարդու իրավունքները։
Լուսանկարի հեղինակ և արտոնագիր
Լուսանկար: Wiki Education Foundation, “UW-Bothell class presentation.jpg”, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0; unmodified archival classroom photograph (December 2015). · Լուսանկարի աղբյուրը · Լիցենզիա: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International (CC BY-SA 4.0)ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն ներկայացրել է ուսումնական ուղեցույց, որի նպատակն է օգնել մանկավարժներին բացատրել, թե ինչպես է արհեստական բանականությունը փոխում տեղեկատվական միջավայրը և ինչպես կարելի է քննադատաբար գնահատել ստացվող տեղեկությունը։ «AI Answers. You Decide.» վերնագրով նյութի մասին կազմակերպությունը մանրամասներ է հրապարակել 2026 թվականի նոյեմբերի 10-ին՝ ընդգծելով մեդիա և տեղեկատվական գրագիտության կարևորությունը ԱԲ-ի դարաշրջանում։
Ուղեցույցը ներկայացվել է հոկտեմբերի 24–31-ը անցկացված Մեդիա և տեղեկատվական գրագիտության համաշխարհային շաբաթվա ընթացքում։ Այն ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գործող կրթական ծրագրի լրացումն է, ոչ թե հայտարարություն ամբողջ աշխարհում նոր պարտադիր առարկա ներդնելու մասին։ Նպատակն է ուսուցիչներին և ուսումնական ծրագրեր մշակողներին տրամադրել գործիքներ՝ ԱԲ-ի միջոցով ստեղծվող ու տարածվող տեղեկատվության հնարավորություններն ու սահմանափակումները քննարկելու համար։
Նյութն ընդգրկում է հինգ փոխկապակցված ոլորտ՝ ԱԲ-ն առօրյա կյանքում և անձնական տվյալների դերը, ԱԲ-ի ազդեցությունը լրագրության ու մեդիայի վրա, դրա կապը մարդկային մտածողության և գիտելիքի հետ, իշխանության, կողմնակալության, անհավասարության ու մարդու իրավունքների հարցերը, ինչպես նաև տեխնոլոգիաների մարդակենտրոն ապագան։ Բացատրություններին կցված են քննարկման հարցեր և տարբեր լսարանների հարմարեցվող գործնական առաջադրանքներ։
Գեներատիվ ԱԲ-ով ստեղծված տեքստերը, պատկերները, ձայներն ու տեսանյութերը կարող են համոզիչ թվալ նույնիսկ սխալ տեղեկություններ պարունակելու դեպքում։ Միևնույն ժամանակ առաջարկությունների ալգորիթմները ազդում են այն աղբյուրների վրա, որոնց մարդիկ հանդիպում են առցանց։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մոտեցմամբ՝ մեդիագրագիտությունը չի սահմանափակվում որևէ հավելված օգտագործելով․ կարևոր է հասկանալ, թե ինչպես է տեղեկատվությունը ստեղծվում, դասակարգվում, ստուգվում և տարածվում։
Կազմակերպության տվյալներով՝ ուղեցույցի մշակմանը մասնակցել են ութ միջազգային փորձագետներ, իսկ ևս տասը մասնագետներ գրախոսել են այն։ Հիմքում 2021 թվականին մեկնարկած ծրագիրն է, որը, ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի, փորձարկվել կամ հարմարեցվել է ավելի քան 40 երկրում։ Նյութն առաջին հերթին նախատեսված է ուսուցիչների, մանկավարժների վերապատրաստման հաստատությունների և ուսումնական ծրագրեր կազմողների համար։
Նախաձեռնությունը ներկայացվում է այն ժամանակ, երբ կրթական համակարգերը փորձում են օգտագործել ԱԲ-ի առավելությունները՝ միաժամանակ պահպանելով սովորողների ինքնուրույնությունն ու անձնական տվյալները։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն առաջարկում է զարգացնել երկարաժամկետ հմտություն՝ կասկածի տակ դնել անգամ վստահ հնչող պատասխանը, որոնել ապացույցներ և կայացնել սեփական տեղեկացված որոշումները։ Կազմակերպությունը չի պնդում, թե մեկ ուղեցույցը կարող է ամբողջությամբ վերացնել ապատեղեկատվությունը։