ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԹՈՂԱՐԿՈՒՄ
ԱՆԿԱԽ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԼՈՒՐԵՐ
Տեխնոլոգիաներ

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն ներկայացրել է ԱԲ-ի դարաշրջանի մեդիագրագիտության նոր ուղեցույց

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի նոր նյութը ուսուցիչներին օգնում է քննարկել ԱԲ-ով ստեղծված բովանդակությունը, գաղտնիությունը, ալգորիթմային կողմնակալությունն ու մարդու իրավունքները։

Ուսանողները դասասենյակում ներկայացնում են մեդիագրագիտության թեմայով աշխատանք, UW Bothell, 2015 թվական։
Արխիվ (2015 թ. դեկտեմբեր)․ ուսանողները մեդիագրագիտության առաջադրանք են ներկայացնում Վաշինգտոնի համալսարանի Բոթելի մասնաճյուղում։ Սա ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի 2026 թվականի միջոցառումը չէ։
Լուսանկարի հեղինակ և արտոնագիր Լուսանկար: Wiki Education Foundation, “UW-Bothell class presentation.jpg”, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0; unmodified archival classroom photograph (December 2015). · Լուսանկարի աղբյուրը · Լիցենզիա: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International (CC BY-SA 4.0)
Տեքստի չափը

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն ներկայացրել է ուսումնական ուղեցույց, որի նպատակն է օգնել մանկավարժներին բացատրել, թե ինչպես է արհեստական բանականությունը փոխում տեղեկատվական միջավայրը և ինչպես կարելի է քննադատաբար գնահատել ստացվող տեղեկությունը։ «AI Answers. You Decide.» վերնագրով նյութի մասին կազմակերպությունը մանրամասներ է հրապարակել 2026 թվականի նոյեմբերի 10-ին՝ ընդգծելով մեդիա և տեղեկատվական գրագիտության կարևորությունը ԱԲ-ի դարաշրջանում։

Ուղեցույցը ներկայացվել է հոկտեմբերի 24–31-ը անցկացված Մեդիա և տեղեկատվական գրագիտության համաշխարհային շաբաթվա ընթացքում։ Այն ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գործող կրթական ծրագրի լրացումն է, ոչ թե հայտարարություն ամբողջ աշխարհում նոր պարտադիր առարկա ներդնելու մասին։ Նպատակն է ուսուցիչներին և ուսումնական ծրագրեր մշակողներին տրամադրել գործիքներ՝ ԱԲ-ի միջոցով ստեղծվող ու տարածվող տեղեկատվության հնարավորություններն ու սահմանափակումները քննարկելու համար։

Նյութն ընդգրկում է հինգ փոխկապակցված ոլորտ՝ ԱԲ-ն առօրյա կյանքում և անձնական տվյալների դերը, ԱԲ-ի ազդեցությունը լրագրության ու մեդիայի վրա, դրա կապը մարդկային մտածողության և գիտելիքի հետ, իշխանության, կողմնակալության, անհավասարության ու մարդու իրավունքների հարցերը, ինչպես նաև տեխնոլոգիաների մարդակենտրոն ապագան։ Բացատրություններին կցված են քննարկման հարցեր և տարբեր լսարանների հարմարեցվող գործնական առաջադրանքներ։

Գեներատիվ ԱԲ-ով ստեղծված տեքստերը, պատկերները, ձայներն ու տեսանյութերը կարող են համոզիչ թվալ նույնիսկ սխալ տեղեկություններ պարունակելու դեպքում։ Միևնույն ժամանակ առաջարկությունների ալգորիթմները ազդում են այն աղբյուրների վրա, որոնց մարդիկ հանդիպում են առցանց։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մոտեցմամբ՝ մեդիագրագիտությունը չի սահմանափակվում որևէ հավելված օգտագործելով․ կարևոր է հասկանալ, թե ինչպես է տեղեկատվությունը ստեղծվում, դասակարգվում, ստուգվում և տարածվում։

Կազմակերպության տվյալներով՝ ուղեցույցի մշակմանը մասնակցել են ութ միջազգային փորձագետներ, իսկ ևս տասը մասնագետներ գրախոսել են այն։ Հիմքում 2021 թվականին մեկնարկած ծրագիրն է, որը, ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի, փորձարկվել կամ հարմարեցվել է ավելի քան 40 երկրում։ Նյութն առաջին հերթին նախատեսված է ուսուցիչների, մանկավարժների վերապատրաստման հաստատությունների և ուսումնական ծրագրեր կազմողների համար։

Նախաձեռնությունը ներկայացվում է այն ժամանակ, երբ կրթական համակարգերը փորձում են օգտագործել ԱԲ-ի առավելությունները՝ միաժամանակ պահպանելով սովորողների ինքնուրույնությունն ու անձնական տվյալները։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն առաջարկում է զարգացնել երկարաժամկետ հմտություն՝ կասկածի տակ դնել անգամ վստահ հնչող պատասխանը, որոնել ապացույցներ և կայացնել սեփական տեղեկացված որոշումները։ Կազմակերպությունը չի պնդում, թե մեկ ուղեցույցը կարող է ամբողջությամբ վերացնել ապատեղեկատվությունը։

Աղբյուր: UNESCO