ԱՀԿ․ 2025-ին տուբերկուլոզով հիվանդացել է 10,6 միլիոն մարդ, ներքին ֆինանսավորումն աճել է
ԱՀԿ-ի նոր զեկույցը գնահատում է 1,13 միլիոն մահ, բացահայտում ախտորոշման ու բուժման բացերը և արձանագրում ազգային ֆինանսավորման աճ։
Լուսանկարի հեղինակ և արտոնագիր
Լուսանկար: Ajay Kumar Chaurasiya, Mycobacterium tuberculosis in Ziehl-Neelsen stained smear of sputum, CC BY-SA 4.0; archival image, December 2021 · Լուսանկարի աղբյուրը · Լիցենզիա: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International (CC BY-SA 4.0)2025 թվականին աշխարհում մոտ 10,6 միլիոն մարդ հիվանդացել է տուբերկուլոզով, իսկ հիվանդությունից մահացել է մոտ 1,13 միլիոն մարդ։ Այս գնահատականները ներկայացված են Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության՝ նոյեմբերի 12-ին հրապարակված «Տուբերկուլոզի համաշխարհային զեկույց 2026»-ում։ Թվերը վկայում են որոշակի առաջընթացի մասին, բայց նաև ցույց են տալիս հանրային առողջապահության ոլորտում պահպանվող լուրջ խնդիրը։ ԱՀԿ-ն օգտագործել է 187 երկրների և տարածքների տվյալներ, որոնք ընդգրկում են աշխարհի բնակչության ու տուբերկուլոզի դեպքերի ավելի քան 99 տոկոսը։
Ըստ ԱՀԿ-ի՝ 2024-ից 2025 թվականներին տուբերկուլոզի դեմ պայքարի ներքին պետական ֆինանսավորումն աճել է 14 տոկոսով՝ հասնելով 5,6 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի։ Այդ աճը մասամբ փոխհատուցել է համադրելի չափով նվազած միջազգային աջակցությունը։ Այնուամենայնիվ, ֆինանսական վիճակը շարունակում է դժվար մնալ. ազգային բյուջեներն ավելի մեծ բեռ են ստանձնում, մինչդեռ բազմաթիվ առողջապահական համակարգեր դեռ արտաքին աջակցության կարիք ունեն։
2015 թվականից ի վեր տուբերկուլոզից տարեկան մահերի գնահատված թիվը նվազել է 35 տոկոսով։ ԱՀԿ-ի գնահատմամբ՝ աշխարհը վերջապես հասել է հիվանդության վերացման ռազմավարության մահացության նվազեցման առաջին նշաձողին, սակայն հինգ տարվա ուշացումով։ Նույն ժամանակահատվածում նոր դեպքերի հաճախականությունը նվազել է ընդամենը 14 տոկոսով՝ 2025 թվականի համար նախատեսված 50 տոկոսի փոխարեն։ Ուստի որոշ ցուցանիշների բարելավումը չի նշանակում բոլոր միջազգային նպատակների իրականացում։
Հիվանդության բեռը շատ անհավասար է բաշխված. 2025 թվականի դեպքերի 88 տոկոսը բաժին է ընկել 30 երկրի։ ԱՀԿ-ի Եվրոպական տարածաշրջանում հիվանդացության մակարդակը 2015-ի համեմատ նվազել է 42 տոկոսով, իսկ Աֆրիկյան տարածաշրջանում՝ 30 տոկոսով։ Ամերիկայի տարածաշրջանում, հակառակը, աճը շարունակվել է հինգերորդ տարին անընդմեջ, և մակարդակը 13 տոկոսով գերազանցել է 2015 թվականի ցուցանիշը։
Ախտորոշումն ու բուժումը շարունակում են գլխավոր դժվարություններից լինել։ Հիվանդացած 10,6 միլիոն մարդուց մոտ 8,4 միլիոնի մոտ ախտորոշվել է տուբերկուլոզ, իսկ շուրջ 2,2 միլիոնը մնացել է չախտորոշված կամ պաշտոնապես չգրանցված։ Նոր ախտորոշվածների միայն 59 տոկոսն է անցել ԱՀԿ-ի առաջարկած արագ ախտորոշիչ թեստը։ Ռիֆամպիցինի նկատմամբ կայուն տուբերկուլոզով հիվանդացած մոտ 370 հազար մարդկանցից բուժում է ստացել ընդամենը 42 տոկոսը։
ԱՀԿ-ն նաև զգուշացնում է գիտական հետազոտությունների թերֆինանսավորման մասին։ 2023 թվականին դրանց հատկացվել է 1,2 միլիարդ դոլար՝ 2027 թվականի համար սահմանված տարեկան 5 միլիարդ դոլարի նպատակի մեկ քառորդից պակաս։ Կազմակերպությունը կոչ է անում պաշտպանել ֆինանսավորումը, ընդլայնել վաղ ախտորոշման և արդյունավետ բուժման հասանելիությունը, ինչպես նաև արագացնել պատվաստանյութերի և կանխարգելիչ միջոցների մշակումը։ Առաջընթացին հակառակ՝ բուժելի հիվանդությունն ամեն տարի դեռ ավելի քան մեկ միլիոն կյանք է խլում։