ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԹՈՂԱՐԿՈՒՄ
ԱՆԿԱԽ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԼՈՒՐԵՐ
Աշխարհ

ԱՀԿ․ 2025-ին տուբերկուլոզով հիվանդացել է 10,6 միլիոն մարդ, ներքին ֆինանսավորումն աճել է

ԱՀԿ-ի նոր զեկույցը գնահատում է 1,13 միլիոն մահ, բացահայտում ախտորոշման ու բուժման բացերը և արձանագրում ազգային ֆինանսավորման աճ։

Կապույտ մանրադիտակային ֆոն և կարմրավուն, ձողաձև տուբերկուլոզային մանրէներ՝ ներկված խորխի նմուշում։
Արխիվ, 2021 թվականի դեկտեմբեր․ Mycobacterium tuberculosis մանրէների մանրադիտակային պատկեր՝ Ցիլ–Նիլսենի մեթոդով ներկված խորխի նմուշում։ Լուսանկարը 2026 թվականի նոյեմբերյան ԱՀԿ զեկույցի հրապարակումը չի պատկերում։
Լուսանկարի հեղինակ և արտոնագիր Լուսանկար: Ajay Kumar Chaurasiya, Mycobacterium tuberculosis in Ziehl-Neelsen stained smear of sputum, CC BY-SA 4.0; archival image, December 2021 · Լուսանկարի աղբյուրը · Լիցենզիա: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International (CC BY-SA 4.0)
Տեքստի չափը

2025 թվականին աշխարհում մոտ 10,6 միլիոն մարդ հիվանդացել է տուբերկուլոզով, իսկ հիվանդությունից մահացել է մոտ 1,13 միլիոն մարդ։ Այս գնահատականները ներկայացված են Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության՝ նոյեմբերի 12-ին հրապարակված «Տուբերկուլոզի համաշխարհային զեկույց 2026»-ում։ Թվերը վկայում են որոշակի առաջընթացի մասին, բայց նաև ցույց են տալիս հանրային առողջապահության ոլորտում պահպանվող լուրջ խնդիրը։ ԱՀԿ-ն օգտագործել է 187 երկրների և տարածքների տվյալներ, որոնք ընդգրկում են աշխարհի բնակչության ու տուբերկուլոզի դեպքերի ավելի քան 99 տոկոսը։

Ըստ ԱՀԿ-ի՝ 2024-ից 2025 թվականներին տուբերկուլոզի դեմ պայքարի ներքին պետական ֆինանսավորումն աճել է 14 տոկոսով՝ հասնելով 5,6 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի։ Այդ աճը մասամբ փոխհատուցել է համադրելի չափով նվազած միջազգային աջակցությունը։ Այնուամենայնիվ, ֆինանսական վիճակը շարունակում է դժվար մնալ. ազգային բյուջեներն ավելի մեծ բեռ են ստանձնում, մինչդեռ բազմաթիվ առողջապահական համակարգեր դեռ արտաքին աջակցության կարիք ունեն։

2015 թվականից ի վեր տուբերկուլոզից տարեկան մահերի գնահատված թիվը նվազել է 35 տոկոսով։ ԱՀԿ-ի գնահատմամբ՝ աշխարհը վերջապես հասել է հիվանդության վերացման ռազմավարության մահացության նվազեցման առաջին նշաձողին, սակայն հինգ տարվա ուշացումով։ Նույն ժամանակահատվածում նոր դեպքերի հաճախականությունը նվազել է ընդամենը 14 տոկոսով՝ 2025 թվականի համար նախատեսված 50 տոկոսի փոխարեն։ Ուստի որոշ ցուցանիշների բարելավումը չի նշանակում բոլոր միջազգային նպատակների իրականացում։

Հիվանդության բեռը շատ անհավասար է բաշխված. 2025 թվականի դեպքերի 88 տոկոսը բաժին է ընկել 30 երկրի։ ԱՀԿ-ի Եվրոպական տարածաշրջանում հիվանդացության մակարդակը 2015-ի համեմատ նվազել է 42 տոկոսով, իսկ Աֆրիկյան տարածաշրջանում՝ 30 տոկոսով։ Ամերիկայի տարածաշրջանում, հակառակը, աճը շարունակվել է հինգերորդ տարին անընդմեջ, և մակարդակը 13 տոկոսով գերազանցել է 2015 թվականի ցուցանիշը։

Ախտորոշումն ու բուժումը շարունակում են գլխավոր դժվարություններից լինել։ Հիվանդացած 10,6 միլիոն մարդուց մոտ 8,4 միլիոնի մոտ ախտորոշվել է տուբերկուլոզ, իսկ շուրջ 2,2 միլիոնը մնացել է չախտորոշված կամ պաշտոնապես չգրանցված։ Նոր ախտորոշվածների միայն 59 տոկոսն է անցել ԱՀԿ-ի առաջարկած արագ ախտորոշիչ թեստը։ Ռիֆամպիցինի նկատմամբ կայուն տուբերկուլոզով հիվանդացած մոտ 370 հազար մարդկանցից բուժում է ստացել ընդամենը 42 տոկոսը։

ԱՀԿ-ն նաև զգուշացնում է գիտական հետազոտությունների թերֆինանսավորման մասին։ 2023 թվականին դրանց հատկացվել է 1,2 միլիարդ դոլար՝ 2027 թվականի համար սահմանված տարեկան 5 միլիարդ դոլարի նպատակի մեկ քառորդից պակաս։ Կազմակերպությունը կոչ է անում պաշտպանել ֆինանսավորումը, ընդլայնել վաղ ախտորոշման և արդյունավետ բուժման հասանելիությունը, ինչպես նաև արագացնել պատվաստանյութերի և կանխարգելիչ միջոցների մշակումը։ Առաջընթացին հակառակ՝ բուժելի հիվանդությունն ամեն տարի դեռ ավելի քան մեկ միլիոն կյանք է խլում։

Աղբյուր: www.who.int