ԱՀԿ անդամ երկրները ձգտում են մինչև 2027 թվականի մայիսը համաձայնեցնել ախտածինների փոխանակման կանոնները
Նոյեմբերի 13-ին ավարտվել է ԱՀԿ համավարակների համաձայնագրի PABS հավելվածի շուրջ բանակցությունների հերթական փուլը։ Վերջնական տեքստ դեռ չկա, քննարկումները կշարունակվեն 2027 թվականին։
Լուսանկարի հեղինակ և արտոնագիր
Լուսանկար: World Health Organization Headquarters and Flag (2012) — United States Mission Geneva / Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Unmodified archival photograph. · Լուսանկարի աղբյուրը · Լիցենզիա: CC BY 2.0 Generic2026 թվականի նոյեմբերի 13-ին Ժնևում ավարտվել է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության՝ համավարակներին վերաբերող համաձայնագրի կարևոր բաղադրիչի շուրջ բանակցությունների հերթական փուլը։ Երկրները դեռ չեն համաձայնեցրել հավելվածի վերջնական տեքստը, սակայն վերահաստատել են աշխատանքը մինչև 2027 թվականի մայիսն ավարտելու մտադրությունը։ Քննարկվում են համավարակ առաջացնելու ներուժ ունեցող ախտածինների հասանելիությունն ու դրանց ուսումնասիրության արդյունքների արդար բաշխումը։
Միջկառավարական աշխատանքային խմբի իններորդ հանդիպումը տեղի է ունեցել նոյեմբերի 2–13-ը։ ԱՀԿ-ի տեղեկացմամբ՝ պատվիրակությունները առաջընթաց են գրանցել ախտածինների նմուշների, գենետիկական հաջորդականությունների տվյալների փոխանակման և դրանց հիման վրա ստեղծվող բժշկական միջոցների արդար հասանելիության հարցերում։ Այս համակարգը հայտնի է որպես ախտածինների հասանելիության և օգուտների բաշխման մեխանիզմ՝ PABS։
Գլխավոր խնդիրը երկրների և լաբորատորիաների միջև կենսաբանական նյութերի ու տեղեկության արագ և թափանցիկ փոխանակումն է՝ միաժամանակ ապահովելով պատվաստանյութերի, ախտորոշիչ թեստերի ու բուժման միջոցների ավելի հավասար հասանելիությունը։ Նոր վտանգների դեպքում տվյալների փոխանակումն արագացնում է գիտական արձագանքը, սակայն հետագայում մշակված բժշկական արտադրանքի բաշխումը շարունակում է մնալ բարդ քաղաքական հարց։
Առողջապահության համաշխարհային ասամբլեան համավարակների ընդհանուր համաձայնագիրն ընդունել է 2025 թվականի մայիսին, իսկ PABS-ի մանրամասն կանոնները թողնվել են հետագա բանակցություններին։ 2026 թվականի նոյեմբերի հայտարարությունը չի նշանակում, թե հավելվածն արդեն հաստատված է կամ գործում է։ Նախ անհրաժեշտ է համաձայնեցնել տեքստը, ապա ներկայացնել այն ասամբլեայի քննարկմանը։
Քննարկվել են լաբորատորիաների և տեխնիկական գործընկերների դերերը, նմուշների ու գենետիկական տվյալների հասանելիության պայմանները և օգուտների բաշխման սկզբունքները։ Մասնակիցները միաժամանակ ընդունել են, որ մի շարք բարդ հարցեր դեռ բաց են։ Հետևաբար արձանագրված առաջընթացը վերջնական համաձայնություն չէ։
Հերթական պաշտոնական հանդիպումները նախատեսված են 2027 թվականի հունվարի 11–15-ին, փետրվարի 15–19-ին և մարտի 15–25-ին։ Միջանկյալ շրջանում սպասվում են ոչ պաշտոնական խորհրդակցություններ։ Նպատակն է հավելվածը ներկայացնել Առողջապահության համաշխարհային ասամբլեային 2027 թվականի մայիսին։ Այդ ժամկետին հասնելու համար անհրաժեշտ կլինեն փոխզիջումներ։
Գործուն համակարգը կարող է ապագա բռնկումների ժամանակ արագացնել միջազգային գիտական համագործակցությունը և բարելավել բժշկական միջոցների արդար հասանելիությունը։ Եթե տարաձայնությունները պահպանվեն, համաձայնագրի կարևոր մասը կմնա անավարտ։ Առայժմ հայտնի է բանակցությունների ժամանակացույցը, բայց ոչ վերջնական արդյունքը։